OVERLIJDEN

Overlijden.


We denken er liever niet over na, maar er komt een dag dat we er niet meer zijn. Op zo’n moment is het belangrijk dat uw nabestaanden weten waar ze aan toe zijn. Niet alleen waar het uw laatste wensen betreft, ook als het om de financiën gaat.

Want weet u precies hoe de inkomenssituatie van uw gezin is, mocht een van de partners plotseling overlijden? En heeft u de verdeling van uw nalatenschap goed geregeld, bij voorkeur met een testament?

Erfenis: Regels het met een testament.

Bij het optimaal regelen van uw erfenis spelen veel zaken een rol. Bij voorkeur regelt u alles in uw testament. Maar voor u naar de notaris gaat, is het belangrijk te weten wat de mogelijkheden zijn en welke overwegingen u moet maken bij het bepalen van de verdeling van uw erfenis.

Erfenis, wettelijke veredeling en testament.

Zonder testament zal bij overlijden de wettelijke verdeling van de erfenis worden uitgevoerd. Bent u getrouwd of geregistreerd partner van elkaar, dan wordt de erfenis verdeeld in een partnerdeel en één of meerdere kindsdelen. Kindsdelenkomt niet direct in handen van de kinderen, maar gaat vrijwel altijd naar de langstlevende partner. De kinderen krijgen wel een vordering op de erfenis, die pas na haar of zijn overlijden wordt verrekend.

Heeft u een vermogende partner? Dan kan het beter zijn om in het testament op te nemen dat er meer vermogen uit uw erfenis naar de kinderen gaat omdat zij nu een relatief lagere erfbelasting betalen dan na het overlijden van uw partner. Datzelfde geldt als het erfdeel voor de partner in de nalatenschap hoger is dan de vrijstelling. U kunt een -standaard- wettelijke verdeling van de erfenis nog tot maximaal drie maanden na het overlijden door de notaris laten aanpassen, maar het opstellen van een testament is vaak het verstandigst.

Hebt u een bedrijf dat tot de erfenis behoort? Dan kunt u hierover in uw testament bepalingen opnemen. U kunt vaak gebruik maken van gunstige overdachtsbepalingen. Dit vergt echter wel een goede planning en vakkundige begeleiding. Meer meer over dit onderwerp leest u hier.

Erfenis, testament, erfrecht en huwelijkse voorwaarden.

Rondom uw erfenis zijn er binnen het erfrecht veel mogelijkheden. Zo kunt u bijvoorbeeld uitsluitingen opnemen in uw testament, waardoor (delen van) uw nalatenschap niet bij personen terecht komen waarvan niet wilt dat zij die ontvangen. Dat geldt ook voor erfdelen uit uw erfenis die weer doorvererven.

Bent u getrouwd op huwelijkse voorwaarden? Dan is het verstandig deze voorwaarden en uw laatste wil elke vijf jaar tegen het licht houden. Niet alleen vanwege wetswijzigingen, maar ook omdat er in uw vermogenssituatie veranderingen kunnen zijn ontstaan, die nadelige effecten kunnen hebben op de verdeling van de erfenis volgens de opgetekende voorwaarden.

Testament van voor 2010 kan nadelig zijn voor de erfenis.

Is uw testament opgesteld voor 2010 en zijn hierin vorderingen op de erfenis opgenomen? Dan is de kans aanwezig dat de bepalingen die u met betrekking tot uw overlijden hebt gemaakt, nu verkeerd uitpakken. Dat kan een hogere erfbelasting over uw erfenis tot gevolg hebben en dat is uiteraard niet gewenst. U doet er dus goed aan uw testament opnieuw onder de loep te -laten- nemen en desgewenst de wensen rondom uw erfenis te wijzigen.

Erfenis en testament zijn bij uitstek onderwerpen om met uw financieel planner te bespreken. Uiteraard hebt u voor een goed testament de diensten van een notaris nodig, maar deze weet niet altijd voldoende van uw complete financiële situatie en mag in veel gevallen niet doorvragen. Een gecertificeerd financieel planner met het FFP-keurmerk kent deze beperking niet en is er juist voor om een integraal plan van uw financiën voor nu en later op te stellen.

Nieuwe wet beschermt erfgenamen tegen onvoorziene schulden.

De Wet bescherming erfgenamen tegen schulden treedt op 1 september 2016 in werking. De nieuwe wet biedt erfgenamen op twee manieren bescherming tegen het per ongeluk erven van schulden. Enerzijds maakt de wet het duidelijker wanneer iemand een erfenis ‘zuiver’ aanvaardt, anderzijds kan de kantonrechter bepalen dat een erfgenaam niet verantwoordelijk is voor de geërfde schuld.

Als u een erfenis ontvangt, heeft u drie keuzes. U kunt zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of de erfenis niet aanvaarden (verwerpen).

Zuiver aanvaarden en beneficiair aanvaarden.

Als u zuiver aanvaardt, erft u alle bezittingen en alle schulden. In het verleden was het niet altijd helder welke activiteiten wel en niet leiden tot die zuivere aanvaarding. Daardoor kon de erfgenaam ook per ongeluk zuiver aanvaarden. Dit is nu een stuk duidelijker geworden. Alleen als de erfgenaam delen van de erfenis verkoopt of op andere manier onttrekt aan eventuele schuldeisers, is er sprake van zuiver aanvaarden.

Als u niet precies weet hoe de financiële positie van de erflater was, is het vaak verstandig om beneficiair te aanvaarden. U bent dan niet aansprakelijk mocht de schuld groter zijn dan het bezit. In dat geval erft u echter niets. U moet bij de griffie van de rechtbank laten vastleggen of u de nalatenschap zuiver of beneficiair aanvaardt.

Drie maanden bedenktijd.

Als erfgenaam heeft u drie maanden de tijd om uw keuze te maken. Gedurende die periode mogen eventuele schuldeisers u niet om betaling vragen. U op uw beurt mag u geen ‘handelingen van zuivere aanvaarding’ verrichten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het weggeven of verkopen van delen van de erfenis.

Tot het moment dat de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden er was, werd dit principe zeer streng toegepast. De nieuwe wet staat echter toe dat u kleinigheden weggeeft, die in het economisch verkeer weinig waarde vertegenwoordigen, zonder dat u automatisch wordt geacht de erfenis zuiver te aanvaarden.

Onverwijtbaar.

Het belangrijkste onderdeel van de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden is dat de kantonrechter kan bepalen dat u niet aansprakelijk bent als u onverwachts een schuld erft. Ook niet als u de erfenis zuiver heeft aanvaard. U moet dan wel binnen drie maanden ontheffing aanvragen en ‘onverwijtbaar’ zijn. Met andere woorden, het moet aannemelijk zijn dat u niet wist dat er sprake was van een schuld.

Als u de erfenis zuiver heeft aanvaard en deze is nog niet verdeeld, dan kunt u de rechter in dat geval verzoeken om de zuivere aanvaarding alsnog om te zetten in een beneficiaire aanvaarding. Is de erfenis wel verdeeld, dan kunt u om ontheffing van de aansprakelijkheid voor de schuld(en) vragen.

Ingewikkeld.

Hoewel de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden een belangrijke lacune in het erfrecht opvult, blijven de financiële consequenties van erven ingewikkeld. Zeker als het om aanzienlijke vermogens gaat. Praat er eens met mij over, ik ben een gecertificeerd financieel planner. Ik eb op de hoogte van de wetten en regels, help u bij het maken van de juiste keuzes en kan u helpen om de beste bestemming voor de (aanstaande) erfenis te bepalen.

Eigen huis en erfbelasting.

Hebben u en uw partner een eigen huis en bent u elkaars erfgenaam? Dan kan het gebeuren dat de belastingdienst een deel van de waarde van het huis als erfbelasting opeist als één van beide komt te overlijden.

Of dit gebeurt en voor welk bedrag, is ondermeer afhankelijk van de waarde van het huis, uw vermogenspositie en de verdeling van dit vermogen. Maar ook bepalingen in uw huwelijkse voorwaarden en testament spelen een belangrijke rol.

De fiscus kijkt bij het bepalen van de erfbelasting eigenlijk enkel naar het vermogen dat u van uw partner erft, of dit nu geld, waardepapieren of bijvoorbeeld het huis betreft. Dit vermogen is voor de langstlevende partner vrijgesteld tot een bedrag van € 636.180 (2016). Over het meerdere dat u erft, moet u tenminste 10 en maximaal 20 procent erfbelasting betalen.

Uitstel erfbelasting eigen woning.

In principe moet u uiterlijk acht maanden na het overlijden aangifte van erfbelasting doen. Moet u de woning verkopen en bent u bang dat dit niet op korte termijn lukt? Dan kunt u een jaar uitstel van betaling aanvragen bij de Belastingdienst.

Bedraagt de verschuldigde erfbelasting maximaal € 50.000, dan gelden hiervoor geen aanvullende regels. Is het bedrag dat u moet betalen hoger, dan moet u het hypotheekrecht van de woning als onderpand overdragen aan de fiscus.

Erfbelasting deels omzeilen.

Er zijn meerdere mogelijkheden om ervoor te zorgen dat dit vermogen zo optimaal mogelijk wordt verdeeld. Als u in uw huwelijkse voorwaarden een bepaling opneemt op basis waarvan het vermogen bij overlijden wordt afgerekend als zijnde gemeenschappelijk, wordt bij het bepalen van de erfbelasting slechts de helft van de waarde van dit vermogen als nalatenschap van de overleden partner aangemerkt.

Ook kunt het partnerdeel van het huis direct aan de kinderen vererven, zonder dat de rechten van de langstlevende partner worden aangetast. De erfbelasting die dan moet worden betaald is weliswaar hoger; elk kind heeft een vrijstelling van ruim € 20.000 en betaalt daarboven een tarief van maximaal 20 procent. Het voordeel is wel dat er dan slechts één keer erfbelasting hoeft worden betaald en niet twee keer en de waardestijging direct bij de kinderen zit.

Overlijdensrisioverzekering en erfbelasting.

Om over een financiële buffer te beschikken in het geval één van de partners komt te overlijden, kunt u ervoor kiezen een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. Het is dan belangrijk dat de premies van de verzekering volledig door de begunstigde worden betaald. Is dit niet het geval, dan moet u ook over de uitkering van de verzekering erfbelasting betalen. Bij partners die zijn gehuwd in gemeenschap van goederen komt de helft van de premies immers altijd voor 50 procent uit het vermogen van de andere partner. Daarom is die situatie slechts de helft van de uitkering vrijgesteld van erbelasting.

Nabestaandenpensioen.

Het kan iedereen overkomen, langdurig ziek worden of zelfs onverwachts overlijden. Daarom is het verstandig om stil te staan bij de financiële gevolgen daarvan voor u en uw gezin. Is er een nabestaandenpensioen zodat uw partner en de kinderen inkomen houden als u komt te overlijden? En van welke regelingen kunnen u en zij nog meer gebruik maken?

Indien u overlijdt, komt uw partner wellicht in aanmerking voor een uitkering op grond van de Algemene nabestaanden Wet (Anw), een nabestaandenpensioen dat los staat van het partner- of nabestaandenpensioen dat u via uw pensioenregeling kunt opbouwen. De voorwaarden voor het recht op -en behouden van- het Anw-nabestaandenpensioen zijn complex.

Ook kan het zijn dat de Anw slechts gedeeltelijk of tijdelijk wordt uitgekeerd. Heeft uw partner bijvoorbeeld een eigen inkomen, dan is er zeker sprake van een Anw-hiaat. U kunt zich hiertegen verzekeren, maar dat is lang niet altijd de beste oplossing; de vraag is altijd wat u wel en niet moet afdekken via een nabestaandenpensioen en voor welke periode.

Halfwezen uitkering sinds juli 2013 vervallen.

Sinds 1 juli 2013 is halfwezenuitkering vervallen. Tot die tijd kreeg u als achtergebleven ouder met kinderen onder de 18 jaar een halfwezenuitkering van 20 procent van het minimumloon, ongeveer € 250 bruto per maand. Dit bedrag was gekoppeld aan de leeftijd van uw kind(eren) en niet aan uw inkomen.

Nabestaanden met kinderen onder de 18 jaar komen sinds 1 januari 2015 niet langer in aanmerking voor een hogere uitkering. Tot die tijd konden zij maximaal 90% van het minimumloon krijgen. Sinds dit jaar geldt ook in deze situatie een maximale uitkering van 70%.

Hoogte ANW.

Afhankelijk van uw inkomen ontvangt u meer of minder nabestaandenuitkering. In de praktijk krijgt u geen uitkering als uw bruto maandinkomen hoger is dan € 2.900. U mist dan dus € 250 bruto per maand ten opzichte van de oude situatie. Als u geen kinderen onder de 18 heeft, verandert er niets en vervalt uw recht op een Anw nabestaandenpensioen vanaf een bruto maandinkomen van ongeveer € 2.400.

Het kabinetsplan om de Algemene nabestaandenwet in 2014 voor nieuwe aanvragers te beperken tot maximaal één jaar, is door het begrotingsakkoord van 2013 komen te vervallen.

Nabestaandenpensioen, overlijdensrisicoverzekering en testament.

Zoals gezegd staat het Anw nabestaandenpensioen los van het partnerpensioen dat u kunt opbouwen binnen uw pensioenregeling. U moet in de meeste gevallen zelf aangeven dat u deze aanvulling wenst.

Natuurlijk kunt u ook een overlijdensrisicoverzekering afsluiten om uw financiële risico’s af te dekken. Let altijd goed op of de verzekering uitkeert bij overlijden, bij leven of een combinatie tussen deze twee Bent u alleenstaand? Vraag uzelf dan altijd af of een uitkering bij overlijden wel zinvol is.

Naast het nabestaandenpensioen en uw levensverzekeringen moet u niet vergeten ook uw testament te optimaliseren. Een financieel planner die tevens estateplanner is, kan u met al deze zaken helpen.

Ziek of arbeidsongeschikt.

Ook langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid hebben invloed op uw financiële huishouding. Als u in de ziektewet belandt, krijgt u meestal nog maar 70 procent van uw salaris uitgekeerd. U komt echt in de gevarenzone als u dreigt arbeidsongeschikt te raken. Zeker als u gedeeltelijk arbeidsongeschikt raakt en u geen passend werk kunt vinden, kunnen de financiële gevolgen dramatisch zijn.